कोल्हापूर | प्रतिनिधी

कोल्हापूर जिल्ह्याच्या सहकार क्षेत्रातील सर्वाधिक प्रतिष्ठेच्या गोकुळ दूध संघाच्या निवडणुकीत अखेरच्या क्षणापर्यंत रंगलेल्या राजकीय संघर्षात आमदार सतेज पाटील यांच्या नेतृत्वाखालील राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीने बाजी मारली. २५ जागांसाठी झालेल्या या निवडणुकीत समविचारी आघाडीने १३ जागा जिंकल्या, तर महायुतीच्या छत्रपती शाहू शेतकरी विकास आघाडीला १२ जागांवर समाधान मानावे लागले. एका जागेच्या फरकाने लागलेल्या या निकालाने कोल्हापूरच्या सहकार राजकारणातील संघर्ष पुन्हा एकदा अधोरेखित केला.

तीन मंत्री, आमदार आणि खासदारांची प्रतिष्ठा पणाला

गोकुळवरील सत्ता मिळवण्यासाठी दोन्ही आघाड्यांनी जोरदार मोर्चेबांधणी केली होती. महायुतीच्या प्रचारात मंत्री हसन मुश्रीफ, मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्यासह जिल्ह्यातील अनेक प्रमुख नेते सक्रिय होते. खासदार धनंजय महाडिक यांच्यासह आमदार आणि स्थानिक नेत्यांनीही प्रचारात ताकद लावली.

दुसरीकडे, सतेज पाटील यांनी राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडीची रणनीती आखत महायुतीला थेट आव्हान दिले. शेतकरी नेते राजू शेट्टी यांचाही या आघाडीला पाठिंबा होता. गोकुळचे राजकारण कोल्हापूरच्या स्थानिक सत्तासमीकरणांशी जोडलेले असल्याने ही निवडणूक केवळ संचालक मंडळापुरती मर्यादित राहिली नाही.

प्रचारात आरोप-प्रत्यारोप; मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी जोरदार शक्तिप्रदर्शन

निवडणुकीच्या प्रचारात दोन्ही आघाड्यांनी आपापल्या भूमिका ठामपणे मांडल्या. गोकुळचे नियंत्रण, दूध उत्पादकांचे हित, संघाच्या कारभाराची दिशा आणि जिल्ह्यातील सहकार क्षेत्रावरील प्रभाव हे प्रचाराचे केंद्रबिंदू होते.

सतेज पाटील यांनी गोकुळचे निर्णय कोल्हापुरातूनच घेतले गेले पाहिजेत, अशी भूमिका मांडत स्थानिक स्वायत्ततेचा मुद्दा पुढे आणला. महायुतीनेही आपली संघटनात्मक ताकद पणाला लावली. तालुकास्तरावर बैठका, नेत्यांचे दौरे, मतदारांशी संपर्क आणि शक्तिप्रदर्शन यामुळे निवडणुकीतील चुरस वाढली.

निवडणुकीत मतदानाचा टक्का ९९.९६ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला. या विक्रमी मतदानामुळे मतदारांनी निवडणुकीत किती सक्रिय सहभाग घेतला, याची कल्पना येते.

मतमोजणीचे बदलते कल; फेरमतमोजणीने निकालाला कलाटणी

सोमवारी, १९ ऑक्टोबर रोजी रमणमळा येथील बहुउद्देशीय सभागृहात मतमोजणीला सुरुवात झाली. पहिल्या टप्प्यातील कलांमध्ये सतेज पाटील यांच्या आघाडीचे उमेदवार आघाडीवर असल्याचे चित्र होते. काही काळ समविचारी आघाडी १४ जागांवर, तर महायुती ११ जागांवर आघाडीवर असल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले.

मात्र, एका जागेच्या निकालावर आक्षेप घेत फेरमतमोजणीची मागणी करण्यात आली. फेरमतमोजणीत महायुतीचे अमर पाटील यांनी समविचारी आघाडीचे सचिन घोरपडे यांच्यावर अवघ्या २० मतांनी विजय मिळवला. त्यामुळे समविचारी आघाडीची एक जागा कमी झाली आणि महायुतीची संख्या १२ वर पोहोचली.

मतमोजणीच्या शेवटच्या टप्प्यात काही उमेदवार आणि प्रतिनिधींनी आक्षेप नोंदवले. फेरमतमोजणीच्या मागण्या, अवैध मतांबाबत उपस्थित झालेले प्रश्न आणि निवडणूक अधिकाऱ्यांशी झालेल्या वादाच्या वृत्तांमुळे मतमोजणी केंद्रावरील वातावरण तणावपूर्ण बनले. काही अन्य फेरमतमोजणी अर्ज फेटाळण्यात आल्याचेही वृत्त प्रसिद्ध झाले. या घटनांमुळे निकालाची उत्सुकता शेवटपर्यंत कायम राहिली.

विजयी उमेदवारांची संपूर्ण यादी

१. राजर्षी शाहू शेतकरी समविचारी आघाडी — १३ जागा

नेतृत्व : आमदार सतेज पाटील

सर्वसाधारण गट — ८ जागा

१. अभिजित प्रभाकर तायशेटे

२. शशिकांत आनंदराव पाटील चुयेकर

३. किसन बापूसो चौगले

४. बाबासाहेब श्रीपती चौगले

५. राहुल बजरंग देसाई

६. विद्याधर बाबूराव गुरबे

७. बाबासाहेब विष्णू देवकर

८. विश्वजीत दिनकरराव जाधव

महिला राखीव गट — २ जागा

९. अंजना केदारी रेडेकर

१०. भाग्यश्री धीरज डोंगळे

इतर मागासवर्गीय गट — १ जागा

११. शशिकांत शामराव खोत

अनुसूचित जाती गट — १ जागा

१२. राजू बाबा आवळे

भटक्या-विमुक्त जमाती गट — १ जागा

१३. बयाजी शेळके

२. छत्रपती शाहू शेतकरी विकास आघाडी (महायुती) — १२ जागा

सर्वसाधारण गट — १२ जागा

१. राहुल पांडुरंग पाटील

२. चेतन अरुण नरके

३. अजित शशिकांत नरके

४. अंबरीषसिंह संजय घाटगे

५. वीरेंद्र संजय मंडलिक

६. मदन बाबुराव देसाई

७. राजेश नरसिंगराव पाटील

८. रणजितसिंह दिलीपराव पाटील

९. रणजितसिंह कृष्णराव पाटील

१०. अजित पांडुरंग पाटील

११. कर्णसिंह गायकवाड

१२. अमर पाटील (कोडोली)

दिग्गजांना धक्का; नव्या नेतृत्वाला संधी

या निवडणुकीत काही अनुभवी नेत्यांना पराभवाचा सामना करावा लागला. गोकुळचे विद्यमान अध्यक्ष नाविद मुश्रीफ यांचा पराभव हा विशेष चर्चेचा विषय ठरला. महायुतीच्या उमेदवार शौमिका महाडिक यांनाही विजय मिळवता आला नाही. गोकुळचे माजी अध्यक्ष अरुण डोंगळे आणि विश्वास पाटील यांच्याही पराभवाची चर्चा झाली.

या निकालातून गोकुळच्या निवडणुकीत केवळ राजकीय ताकद किंवा सत्ताधारी नेत्यांचा प्रभाव पुरेसा ठरत नाही, तर मतदारांचे स्थानिक समीकरण आणि उमेदवारांची स्वीकारार्हता यांनाही महत्त्व असल्याचे दिसून आले.

चंदगडमध्ये राजेश पाटील यांचा विजय चर्चेत

गोकुळच्या निकालात चंदगड तालुक्याच्या दृष्टीने माजी आमदार राजेश पाटील यांची निवड महत्त्वाची ठरली आहे. ते चंदगड तालुक्यातून विजयी झालेले एकमेव प्रतिनिधी असल्याचे वृत्त आहे. विकास सेवा सोसायट्या, सहकार आणि शिक्षण संस्थांशी संबंधित अनुभवामुळे त्यांच्या निवडीकडे तालुक्यातील दूध उत्पादक शेतकरी आणि सहकारी संस्थांचे लक्ष लागले आहे.

चंदगडमधील दुग्धव्यवसाय हा अनेक शेतकरी कुटुंबांच्या अर्थकारणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. दूध दर, पशुखाद्याचा खर्च, दूध संकलन केंद्रांच्या सुविधा, पशुवैद्यकीय सेवा आणि दूध संस्थांना बळकटी या प्रश्नांवर गोकुळच्या माध्यमातून प्रभावी पाठपुरावा व्हावा, अशी अपेक्षा आहे.

राजेश पाटील यांच्या निवडीने तालुक्यातील दूध उत्पादकांना नवी आशा निर्माण झाली असली, तरी त्याचे प्रत्यक्ष परिणाम त्यांच्या पुढील कामातून स्पष्ट होतील. स्थानिक संस्थांच्या समस्या संघाच्या निर्णयप्रक्रियेत मांडणे आणि दूध उत्पादकांना दिलासा देणाऱ्या उपाययोजनांसाठी प्रयत्न करणे हे त्यांच्या पुढील कार्याचे महत्त्वाचे पैलू ठरतील.

आता खरी कसोटी कारभाराची!

गोकुळच्या निवडणुकीत सतेज पाटील यांच्या आघाडीने १३ जागा जिंकत सत्ता मिळवली, तर महायुतीने १२ जागांसह कडवी झुंज दिली. प्रचारातील शक्तिप्रदर्शन, नेत्यांची प्रतिष्ठा, विक्रमी मतदान आणि फेरमतमोजणीमुळे बदललेला निकाल या सगळ्यामुळे ही निवडणूक दीर्घकाळ चर्चेत राहणार आहे.

मात्र, निवडणुकीतील विजयापेक्षा दूध उत्पादकांच्या जीवनात होणारा बदल अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे. दूध दर, संकलन व्यवस्था, पशुखाद्य, दूध संस्थांचे प्रश्न आणि संघाच्या कारभारातील पारदर्शकता या मुद्द्यांवर नव्या संचालक मंडळाला आपली कामगिरी सिद्ध करावी लागेल.

गोकुळच्या सत्तासंघर्षाचा निकाल लागला; आता दूध उत्पादकांच्या अपेक्षांची पूर्तता करण्याची खरी परीक्षा सुरू झाली आहे.