Gold Jewellery Discount : 10 ग्रॅमवर 10000 पर्यंत डिस्काउंट! किमतींनी कळस गाठला, तरी गोल्डची भूक कमी होईना; भारतात बदलला खरेदीचा पॅटर्न

Gold Jewellery Buying : गेल्या काही महिन्यांत सोन्याच्या किंमतीत लक्षणीय घट झाली तरीही पिवळसर धातूची खरेदी सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेरच आहे. सुमारे वर्षभरापूर्वीच्या तुलनेत सोने आता अंदाजे 28% अधिक महाग झाले आहे परिणामी, स्वस्तात सोने खरेदीसाठी ग्राहक आता अनोखी शक्कल लढवत आहेत.

देशांतर्गत बाजारात सोन्याच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत आणि त्यावर मोठ्या प्रमाणात करही आकारला जात आहे. यामुळे अधिकाधिक लोक अशा वस्तू खरेदी करत आहेत, ज्यासाठी बिलांची किंवा सरकारी नोंदींची आवश्यकता पडत नाही. सोने आणि दागिन्यांची देवाणघेवाण पावतीशिवाय कॅशमध्ये होत आहे, ज्याचा मागोवा घेणे अधिकाऱ्यांना शक्य होत नाही.

सोन्याच्या दागिन्यांवर बाजारभावापेक्षा जास्त सूट

गेल्या दोन वर्षांत महागाईचा कळस गाठलेल्या सोन्याच्या खरेदीचा ट्रेंडही बदलताना दिसत आहे. सोन्याच्या महागलेल्या किमती आणि जास्त करांमुळे काही ग्राहक बिलाशिवाय सोने खरेदीकडे वळत आहेत. अशा व्यवहारांमध्ये ग्राहकांना बाजारभावाच्या तुलनेत सवलत मिळताना दिसत आहे.

बाजाराशी परिचित 5 जणांचा हवाला देत ब्लूमबर्गने आपल्या अहवालात म्हटले आहे की, मोठ्या प्रमाणात खरेदी करणारे ग्राहक बिलाशिवाय रोखीत खरेदी केल्यास सध्याच्या बाजारभावावर 6% पर्यंत सूट मिळवू शकतात. कॅशमध्ये व्यवहार करणारे व्यापारी टॅक्स वाचवतात आणि त्या कराचा काही भाग ग्राहकांकडून वसूल करतात.

ब्लूमबर्गच्या अहवालानुसार अनौपचारिक कॅश व्यवहारांमधून प्रचलित बाजारभावापेक्षा 10 ग्रॅम सोन्यामागे 10000 रुपयांपर्यंत मोठ्या प्रमाणात सवलत मिळत आहे. रोखीत व्यवहार करणारे काही व्यापारी कर आणि इतर खर्च टाळण्याचा फायदा आपल्या ग्राहकांनाही देतात, असे व्यवसायातील लोकांनी सांगितले.

सोन्याच्या खरेदीवर मोठी सूट

55 वर्षीय महिलेने सांगितले की, आपल्या मुलीच्या लग्नासाठी दागिने खरेदी केले आणि 10 ग्रॅम सोन्यावर 5000 रुपयांची सूट मिळाली. मात्र, या खरेदीची पावती मिळाली नाही. तसेच सोन्याच्या वाढत्या किमतीमुळे ही संधी सोडणे कठीण होते आणि सराफावर विश्वास होता, असे महिलेने म्हटले.

सोने-चांदीच्या आयातीवर शुल्क

सराफा बाजाराने स्पीड पकडल्यावर सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क दुप्पटीहून अधिक करून 15 टक्के केल्यापासून दागिन्यांची खरेदी आणखी महागली आहे. भारताची व्यापार तूट वाढत असल्याने सोन्याची खरेदी कमी करण्याचा सरकारचा उद्देश होता तर, त्यावर रिटेल ग्राहकांना 3% जीएसटी देखील आकारला जात आहे. अशा परिस्थितीत, काही खरेदीदार अतिरिक्त खर्च टाळण्यासाठी कॅश पेमेंट आणि बिलाशिवाय खरेदीकडे वळत आहेत.

चीननंतर भारत जगातील सोन्याचा दुसरा सर्वात मोठा उपभोक्ता असून आपल्या देशात वाढदिवस, सण-उत्सव, विशेषतः लग्नसराईच्यानिमित्त सोन्याची खरेदी केली जाते. भारतीयांचे सोन्याप्रती प्रेम कोणापासूनही लपलेले नाही. पण, देशात सोन्याचे उत्पादन खूप कमी असल्यामुळे बहुतांश मागणी आयातीद्वारे पूर्ण केली जाते, ज्यामुळे व्यापार करार आणि चलनावर दबाव येतो.

बिलाविना सोने खरेदीचे तोटे

दुसरीकडे, कोणतंही बिल किंवा पावतीशिवाय सोन्याची नाणी किंवा दागिने खरेदी केल्यास ग्राहकाकडे खरेदीची औपचारिक नोंद राहत नाही. यामुळे शुद्धता, मालकी, विक्री किंवा कर आकारणीशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात.

व्यापार तूट अन् सोन्याची आयात

तेलानंतर परदेशातून सोन्याच्या आयातीमुळे व्यापार तुटीमध्ये मौल्यवान धातूचा मोठा वाटा असतो. जुलैमध्ये व्यापार तूट तब्बल 32 अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली, जी या वर्षातील सर्वाधिक असून जुलैपर्यंत, चार महिन्यांत, आयातीवरील खर्च मागील वर्षाच्या तुलनेत 32% हून अधिक वाढला. यामुळेच यामुळे पंतप्रधान मोदींनी 5 महिन्यांत दुसऱ्यांदा भारतीयांना सोने खरेदी करणे टाळून परकीय चलन साठा जपण्याचे आवाहन केले. मात्र, ऑगस्ट महिन्यातील आयात मागील वर्षाच्या तुलनेत निम्म्याहून कमी राहिली.